آخرین مطالب

» شماره ۲۸ » آدمی

آدمی

نام کتاب: آدمی نویسنده: روتخر برخمان مترجم: مزدا موحد انتشارات: نو نوبت چاپ: اول ۱۳۹۹ تعداد صفحه: ۴۹۵ قیمت: ۱۰۰ هزار تومان نویسنده ۳۳ ساله هلندی این کتاب، روتخر برخمان، در دانشگاه اوترخت کشورش و یوسی‌ال‌ای آمریکا تاریخ خوانده. مطالعاتش بیشتر بر شهرها و حکومت‌ها و مباحث شهروندی متمرکز است. او تا کنون پنج کتاب […]

آدمی

نام کتاب: آدمی

نویسنده: روتخر برخمان

مترجم: مزدا موحد

انتشارات: نو

نوبت چاپ: اول ۱۳۹۹

تعداد صفحه: ۴۹۵

قیمت: ۱۰۰ هزار تومان

نویسنده ۳۳ ساله هلندی این کتاب، روتخر برخمان، در دانشگاه اوترخت کشورش و یوسی‌ال‌ای آمریکا تاریخ خوانده. مطالعاتش بیشتر بر شهرها و حکومت‌ها و مباحث شهروندی متمرکز است. او تا کنون پنج کتاب پرفروش به چاپ رسانده است. یکی از این کتاب‌ها، آرمان‌شهر برای واقع‌گرایان: چگونه می‌توانیم جهانی ایده آل بسازیم، به ‌بیست زبان ترجمه شده‌ است و نسخه‌ی هلندی آن پرفروش‌ترین کتاب این کشور شد. این کتاب جنبشی را برای تثبیت حداقل درآمد پدید آورد که به‌زودی به ‌سرخط اخبار بین‌المللی رسید. کار او در واشنگتن پست، گاردین و بی‌بی‌سی مورد معرفی قرار گرفته ‌است. روزنامه انگلیسی گاردین او را نابغه جوان هلندی با عقاید بدیع خوانده است. تد او را «یکی از مهم‌ترین اندیش‌مندان جوان اروپایی» می‌داند. کتاب آدمی آخرین اثر این نویسنده است که در سال ۲۰۲۰ به چاپ رسیده است.

اول اینکه موضوع کتاب یک موضوع انسان‌شناسی است، بنابراین ضمن خواندن کتاب طبیعتا به طیف گسترده‌ای از علوم و نظریات و تئوری‌ها، مانند روان‌شناسی، زیست‌شناسی، باستان‌شناسی و دیرینه‌شناسی، مردم‌شناسی، جامعه‌شناسی و تاریخ، به فراخور موضوع بر می‌خوریم. از این حیث کتابِ بسیار غنی و پر پیمانی است. نکته مهم بعدی ایده کتاب است. به قول نویسنده کتاب در مورد ایده‌ای رادیکال است. مفهوی که در طول تاریخ تمام حکام آن را انکار کرده‌اند. تمام ادیان و ایدئولوژی‌ها آن را نفی می‌کنند. انواع علوم مانند علوم اجتماعی، علم اقتصاد، علم مدیریت و …. آن را قبول ندارند؛ و ما به عنوان یک انسان نیز آن را تقریبا نمی‌پذیریم. اینکه انسان‌ها ذاتا نیاز به حکمرانی ندارند، انسان‌ها ذاتا خبیث و گناهکار نیستند و اینکه انسان‌ها ذاتا خودخواه و منفعت‌طلب و تنبل نیستند بلکه اغلب افراد در باطن نیک هستند. کل کتاب حول همین موضوع می‌گردد و سعی در اثبات آن دارد.

کتاب تا انتهای فصل دوازدهم اغلب مثال‌ها، تحقیقات معتبر و معروفی که در حوزه دیرینه‌شناسی، روانشناسی، رفتارشناسی، و جامعه‌شناسی که بسیاری از آنها شهرت جهانی دارند و برای دانشمندان این علوم پذیرفته شده است را مطرح می‌کند. این تحقیقات همگی نشان می‌دهند که انسانهای معمولی در شرایط بحرانی و یا شرایط خاص به شریرترین موجودات تبدیل می‌شوند و تمدن فقط یک لفافه نازکی است که چهره آدمیان را پوشانده که به راحتی پاره می‌شود و با دریده شدن آن چهره مخوف‌تری از آدم پدیدار می‌گردد. برخمان، تک‌تک این مطالعات را بررسی می‌کند و با دلیل و ادله اشتباه بودن آنها را به ما نشان می‌دهد.

از فصل سیزدهم تا انتهای فصل هجدهم نویسنده به این موضوع می‌پردازد که اگر به آدمی اعتماد شود و سرشتش نیک فرض شود چه اتفاثی می‌افتد. برای بیان این موضوع، به چندین مثال می‌پردازد؛ نمونه‌های موفق در زمینه‌های جرم‌شناسی و کاهش آمار زندانیان در زندان‌های نروژ در مقایسه با زندان‌های ایالات متحده. شرکت‎های موفق خدماتی و صنعتی که پرسنل را انسان دیده نه ماشین چگونه تولید و بهره‌وری سازمان به طور چشمگیری افزایش پیدا کرده است. مدارس موفق با شیوه خاص آموزش که در آن دانش‌آموزان خود راه و روش تحصیل خود را انتخاب می‌کنند و اینکه چقدر موفق هستند، شهرهایی با ایده شهروند سیاستمدار که در آنها کل اهالی شهر در تصمیم‌گیری در مورد بودجه و اداره شهر تصمیم می‌گیرند.

برای آشنا شدن با حال هوای کتاب در ادامه به نمونه‌هایی از مثال‌های متعددی که در بالا به آنها اشاره شده به صورت بسیار خلاصه اشاره می‌شود. هواپیمایی را مجسم کنید که فرود اضطراری می‌کند و چند تکه می‌شود، کابین پر از دود می‌شود و همه می‌دانند که باید به سرعت از آن خارج شوند، چه اتفاقی می‌افتد؟

الف) مسافران به افراد کنار خود رو می‌کنند و از وضع آنها می‌پرسند. کسانی را که نیازمند کمک هستند اول از هواپیما تخلیه می‌کنند. افراد حاضرند برای کسانی که نمی‌شناسند فداکاری کنند.

ب) هر کسی به هول و ولا می‌افتند که خود را نجات دهد. کودکان و افراد پیر زیر دست و پا می‌مانند.

یک تحقیق نشان می‌دهد که ۹۷ درصد افراد فکر می‌کنند حالت ب اتفاق می‌افتد. اما نمونه‌های واقعی بسیاری هستند که نشان می‌دهند حالت الف درست است. بمباران لندن و برلین در جنگ جهانی دوم، غرق شدن تایتانیک (نه آنچه در فیلم اتفاق افتاد)، حادثه ۱۱ سپتامبر، توفان کاترینا نمونه‌هایی از این دست هستند.

مثال دیگری که کتاب مفصلا به آن می‌پردازد نمونه‌های متعدد تاریخی است با آمار و عدد که نشان می‌دهد در جنگها اغلب سربازان حاضر نیستند به سوی دشمن یا بهتر بگوییم به سوی همنوعان خود شلیک کنند. مثال‌هایی از جنگ جهانی دوم تا نبرد واترلو.

در فصل ۷ کتاب نویسنده به یک آزمایش بسیار معروف به نام آزمایش زیرزمین دانشگاه استنفورد می‌پردازد در سال ۱۹۷۱ در این آزمایش ۹ دانشجوی داوطلب نقش زندانی را بازی می‌کردند و ۹ دانشجوی دیگر نقش زندانبان. این آزمایش که شش روز به طول انجامید از روز دوم از کنترل خارج شد. و زندانبان‌ها تبدیل شدند به هیولاهایی که خلاقانه‌ترین شکنجه‌ها را روی همکلاسی‌های خود اعمال کردند. نتیجه این آزمایش از آن زمان تا کنون هزاران بار چاپ شده و تدریس شده است که چگونه یک لباس و موقعیت فرضی می‌تواند چند آدم معمولی را به شکنجه‌گر تبدیل کند.

فصل ۸ کتاب می‌پردازد به یک آزمایش بسیار مشهور دیگر که در سال ۱۹۶۱ دانشمند جوانی به نام استنلی میلیگرم انجام داده است این آزمایش به شوک میلیگرم معروف است. در این آزمایش از داوطلبان خواسته می‌شود از ۱۵ ولت تا ۴۵۰ ولت به داوطلبی که نمی‌بینند و فقط فریادها و ضجه‌هایش را می‌شنوند شوک وارد کنند. در کمال تعجب اغلب داوطلبان بدون چون و چرا اطاعت می‌کنند و داوطلب مقابل را تا حد مرگ می‌رسانند. نتیجه اطاعت محض و بدون پرسش افراد را ثابت می‌کند.

کتاب همانطور که گفته شد مثال‌های بسیاری دارد که البته نویسنده همه را واکاوی کرده و جوابی برای آن دارد. اگر می‌خواهید باقی تحقیقات مطرح شده و جواب نویسنده را بدانید کتاب را بخوانید.

کتاب علیرغم وسعت موضوعات مطرح شده در حیطه علوم انسانی، زبان بسیار ساده، روان و قصه‌گویی دارد که آن را بسیار خواندنی می‌کند. نویسنده زحمت بسیار زیادی برای تالیف کتاب کشیده است. خواندن این کتاب به احتمال خیلی زیاد باعث می شود خواننده دیدگاهی واقع‌گرا به سرشت انسان پیدا کند و در نتیجه عواقب مهمی در تعامل با دیگران برایش درپی داشته باشد. از سوی دیگر خواندن این کتاب سواد عمومی اغلب خوانندگان را بالا خواهد برد. خواندن کتاب آدمی اکیدا توصیه می شود.

حمید زمانی


برچسب ها : , ,
دسته بندی : شماره ۲۸ , معرفی کتاب
ارسال دیدگاه

معرفی کتاب